Er zijn van die ideeën die op papier klinken als een technologische zegen, maar in de praktijk ruiken naar een dystopische nachtmerrie. De Central Bank Digital Currency — CBDC voor intimi — is zo’n idee. Een digitale munt, uitgegeven door de centrale bank, waarmee je straks je koffie, je huur en je gewetensbezwaren kunt afrekenen. Klinkt handig? Misschien. Maar ik zeg: pas op.
De illusie van gemak
De CBDC wordt verkocht als een modern alternatief voor contant geld. Geen gedoe meer met muntjes, geen verloren pinpassen. Alles digitaal, alles efficiënt. Maar gemak is zelden gratis. In dit geval betaal je met iets kostbaarders dan geld: je vrijheid.
De controlemaatschappij
Stel je voor: elke transactie die je doet — van je biertje op het terras tot je donatie aan een actiegroep — wordt geregistreerd. Niet door je bank, maar door de centrale bank. Door de overheid. En als die overheid besluit dat bepaalde uitgaven “ongewenst” zijn? Dan kan jouw digitale portemonnee ineens een selectieve portemonnee worden. Geen vlees meer kopen tijdens klimaatcrisisweek. Geen festivalkaartjes als je te veel CO₂ hebt uitgestoten. Sciencefiction? Misschien. Maar de infrastructuur ligt er straks wel.
Het einde van contant geld
CBDC is geen aanvulling op contant geld — het is de opvolger. En als contant geld verdwijnt, verdwijnt ook de laatste vorm van anonieme betaling. Je privacy wordt een luxeproduct, alleen verkrijgbaar voor wie zich buiten het systeem begeeft. Ironisch genoeg zijn dat straks de mensen met cash... die er niet meer is.
Nederlanders zijn geen makke schapen
We zijn een volk dat graag zelf nadenkt. We zijn kritisch, eigenwijs, en wars van overheidsbemoeienis die te ver gaat. De weerstand tegen de CBDC groeit niet omdat we tegen innovatie zijn, maar omdat we vóór autonomie zijn. Omdat we snappen dat technologie zonder ethiek een glijdende schaal is — en dat we die helling al betreden hebben.
Mijn digitale grens
Ik wil geen munt die kan worden uitgezet. Geen geld dat afhankelijk is van mijn sociale kredietscore. Geen systeem waarin ik moet uitleggen waarom ik drie keer per week naar de snackbar ga. Mijn geld is van mij. Punt.
Dus nee, ik wil geen CBDC. En jij? Misschien wil je het ook niet — nog niet. Maar als het zover is, hoop ik dat je je digitale grens bewaakt. Want wie zijn vrijheid inruilt voor gemak, verliest uiteindelijk beide.