De verkiezingen van 29 oktober 2025 zijn nog niet geweest, maar de contouren van de formatie tekenen zich al af. In een politiek landschap dat steeds meer op een speeddate lijkt — kort, intens en vol verborgen agenda’s — is de vraag niet alleen wie met wie wil, maar wie met wie moet. Want regeren is geen liefdesverhaal, het is een spreadsheet met compromissen.
De spelregels van de formatie
Na de uitslag krijgt de grootste partij het initiatief. Een informateur — doorgaans een oudgediende met een goed geheugen en een slecht humeur — probeert de partijen aan elkaar te knopen. De formatie is een spel van geven en nemen, van idealen en Excel-sheets. In 2025 is het vooral een psychologisch experiment: wie vertrouwt wie nog, en wie kan liegen met overtuiging?
De speeddateprofielen van 2025
GroenLinks-PvdA Wil met: D66, Volt, SP, en wie zich links van het midden waagt. Liegt het best over: “We zijn één partij met één visie.” Tot de eerste begroting. Komt voor de borrel? Nee, ze brengen de borrel mee — biologisch, lokaal en met QR-code.
VVD Wil met: BBB, NSC, JA21, eventueel CDA. Liegt het best over: “We zijn vernieuwend.” Met dezelfde ministers als vorig jaar. Komt voor de borrel? Alleen als er lobbyisten zijn.
BBB Wil met: VVD, NSC, CDA. Liegt het best over: “We zijn geen protestpartij.” Tot het stikstofakkoord. Komt voor de borrel? Ja, mits er bitterballen zijn.
NSC Wil met: Iedereen die het woord ‘vertrouwen’ kan spellen. Liegt het best over: “We zijn geen partij van één man.” Tot Omtzigt iets tweet. Komt voor de borrel? Alleen als er een notulist is.
PVV Wil met: VVD, BBB, JA21 — mits ze hun programma herschrijven. Liegt het best over: “We zijn constructief.” Tot het eerste debat. Komt voor de borrel? Ja, maar moppert over de halal-hapjes.
De formatie als psychologisch experiment
De formatie belooft een clash van karakters, belangen en electorale trauma’s. De informateur zal eerder lijken op een relatietherapeut dan op een onderhandelaar. Vertrouwen is het sleutelwoord, maar wantrouwen is de valuta. De ideale coalitie is vaak een compromis tussen het minst onmogelijke en het meest acceptabele.
Conclusie
Wie schuift straks aan? Dat hangt af van de uitslag, de ego’s en de bereidheid om te liegen met overtuiging. De formatie is geen liefdesverhaal, maar een speeddate met een deadline. En zoals altijd geldt: wie te laat komt, mag de moties schrijven.