Zaanstad - Vanaf november kunnen inwoners van Zaanstad hun beleefdheid realtime volgen via de app NormLens3. Geen score voor prestaties, maar voor kleine gebaren: een knikje bij het passeren, het openhouden van een deur, geduld in een rij. Straatmeubilair en automatische deuren herkennen deze handelingen en registreren ze — niet om te controleren, maar om zichtbaar te maken wat vaak onopgemerkt blijft.
Volgens gedragsadviseur Ruben Vloed zijn mensen vaak vriendelijk zonder het te beseffen. “We willen dat beleefdheid niet verdwijnt in de drukte van alledag.” De app geeft gebruikers een overzicht van hun beleefdheidsmomenten. Wie langere tijd niets registreert, krijgt een subtiele herinnering: een kleurcode bij de bushalte, een suggestie voor een klein gebaar. Geen verplichting, wel een duwtje richting bewustzijn.
Tijdens de eerste testperiode scoorden vooral spontane acties goed: oogcontact, meebewegen met iemands tempo, een deur openhouden zonder reden. Juist omdat ze vanzelf gaan, blijken ze waardevol. Beleefdheid als fluïde gedrag, niet als meetbare prestatie.
Critici zullen zich afvragen of vriendelijkheid meetbaar moet zijn. Maar Zaanstad kiest niet voor controle, wel voor erkenning. NormLens3 velt geen oordeel — het registreert. En soms is dat al genoeg: een digitale knik terug, een reminder dat sociaal gedrag ook infrastructuur verdient.
Dus ja, beleefdheid is nu een datapunt. Maar misschien is dat precies wat het nodig had om weer op te vallen.